 قديميترين قالي تاريخدار ايراني در موزه وين تحسين جهانيان را برميانگيزد
قديميترين فرشهاي به يادگار مانده در موزهها و مجموعههاي شخصي در سراسر دنيا مربوط به ايران هستند كه در دورههاي مختلف از ايران خارج شدهاند. قالي شكارگاه كه در حقيقت قديميترين قالي تاريخدار ايراني است هم اكنون در موزة پولدي شهر وين نگهداري ميشود.
موري آيلند پژوهشگر مشهور فرش و نويسندة كتاب راهنماي جامع فرش شرقي نظريهاي كه در سالهاي اخير از سوي مورخان فرششناس تركيه شايع شده، مبني بر آنكه فرش پرزدار از حدود دوران سامانيان و سلجوقيان (پادشاهان تركتبار) از آسياي صغير به آسياي غربي (از جمله ايران) آورده شده است رد ميكند. به علاوه او به وجود شباهتها و قرابتهايي ميان طرحهاي دوران ساساني و طرحهاي دوران اسلامي (به ويژه در بافتهها) معتقد است.
وي عقيده دارد كه در بين نگارههايي كه در ابنيه ساساني پيدا شده، تعدادي نگاره به طرح هخامنشي يا شايد طرحهاي مكاتب پيش از آن در ارتباط باشد.
آيلند با جلب توجه به دانههاي كاج و شكوفههاي نيلوفر در فرشهاي بازمانده از دوران ساساني و مقايسة آنها با آستانههاي كندهكاري شده در شهرهاي آشوري خرسآباد و نينوا اين فكر را تقويت ميكند.
 وي ميگويد: روابط كاملاً مشخصي وجود دارد و وقتي به فرش پازيريك نگاه ميكنيم، همان شكل را ميبينيم كه در سراسر زمينه تكرار شده است. مشكل است كه از اين شباهت فوقالعادة طراحي در طول يك دورة هزار ساله بين فرش پازيريك و تزئينات گچي ديوارهاي ساساني اثري به جا نمانده باشد. اما نميتوانيم انكار كنيم كه اصول طراحي، حتي به ميزان كم، به هر حال تغيير كرده است.
آيلند ميافزايد: اين نشان ميدهد كه براي اولين بار، ما يك ارتباط منطقي از تصوير پيشرفت طرحهاي فرش ايراني از زمانهاي هخامنشي يا پيش از آن. تا سلسلههاي ساساني و اسلامي تا صفوي در دست داريم. همة اين شواهد از روي منطق بايد ما را قانع كرده باشد كه فرش پرزدار، نبايد هزار سال پيش به وسيلة تركها به غرب آورده شده باشد.
آيلند ميگويد: معماريهاي ساساني نشاندهندة يك حلقة گمشده است و به ما ميگويد كه فرشها در آن زمان به چه شكل بودهاند. اين زمينه مدتها آماج سوء تفاهم قرار داشت و اكنون زمان آن است كه ما حقايقي را مطرح كنيم. نگارههاي برجسته روي ديوار مثل فرشهاي قديمي كه امروزه باقي ماندهاند، درباره خودشان به فصاحت صحبت ميكنند.
قالي شكارگاه ـ موزة وين
قالي شكارگاه گذشته از جنبة بسيار عالي هنري، قديمترين قالي تارخدار ايراني است كه اينك در موزة پولدي ـ پتزولي وين نگهداري ميشود. اين قالي 90/6 متر درازا و 60/3 متر پهنا دارد و در آن شايد بيست رنگ مختلف با مايههاي شاداب و دلانگيز بكار رفته است. چنين غنايي در رنگ در قاليهاي آغاز دورة صفويان، نادر است.
 قديميترين قالي تاريخدار ايران در اواسط قرن شانزدهم (حدود 450 سال پيش) بافته شده است. اين قالي در بين قاليهاي مشهور جهان از نظر نفاست در مقام نخست قرار دارد. در حقيقت برخي از صاحبنظران معتقدند كه اين قالي نفيسترين قالياي است كه تاكنون بافته شده است و تنها فرشي به شمار ميرود كه تار و پود و پرز آن از ابريشم است و قسمتهايي از نقشها با نخ سيمتاب بافته شده است. در قالي شكارگاه شكارچيان سوار بر اسب هستند و به نيزه و شمشير و تير و كمان مسلح هستند. در نمايش اين شكارگاه كليه آداب و رسوم ايراني رعايت شده است. در وسط قالي ترنج سبز رنگي به شكل ستارة هشت پر قرار دارد كه در آن چهار جفت اژدهاي طلايي دو به دو در پرواز هستند. رنگ متن قالي سرخ ارغواني است و رديفي از فرشتگان بالدار در زمينهاي كه با نقش پرندگان و نگارههاي مارپيچ و گل زينت يافته در كاسههايي بهم ميوه تعارف ميكنند
نقل از: شرکت فرش نصر |
