آموزش زبان فارسی:

پلی برای ارتباط مهاجر با وطن

ناهيد کشاورز
مشاور امور مهاجران در کلن آلمان

مهاجران ضمن تلاش برای يافتن جايگاهی محکم تر در کشوری تازه، با نيازهايی تازه هم مواجه می شوند. برخی از اين نيازها قبلا در زندگی آنها تقريبا مطرح نبوده است. مثلا حفظ هويت و زبان مادری.
اين نياز در مورد ايرانيان مهاجر در آلمان نيز صادق است که اهميت آن با طولانی شدن مدت اقامت آنها در اين کشور، به ويژه در قالب آموزش زبان فارسی به کودکان و نوجوانان نمود می کند.
در شرايط مهاجرت زبان فارسی وسيله ای است که با آن، دنيای خارج از کشور به وطن پيوند می خورد. زبان فارسی پلی می شود برای ارتباطات عاطفی و پر کردن خلاء هايی که در هر جا و در هر مهاجری به نوعی به چشم می خورد. ديدار اقوام و سفر به ايران و شناخت ايران - که همواره برای گروهی از جوانان تجربه ای کاملا تازه است - نياز آنها به يادگيری زبان فارسی را افزايش می دهد.
بديهی است که خانواده ها در تشويق کودکان و نوجوانان به يادگيری زبان فارسی، نقش زيادی دارند که در عين حال نيازمند صبر و حوصله فراوانی از سوی آنهاست: صرف وقت و بوجود آوردن شوق آموزش در فرزندان در حيطه وظايف تازه خانواده در مهاجرت قرار می گيرد.
از آنجا که نياز به يادگيری زبان فارسی موضوعی نيست که بطور دائم برای کودکان و نوجوانان مطرح باشد، شوق آنها هم در ابتدا چندان نيست. زبان آلمانی، زبان مکالمه روزمره کودکان و نوجوانان ايرانی است و يادگيری زبان فارسی برای اين گروه سنی و به ويژه آنهايی که در آلمان به دنيا آمده اند، دشوار تر است.

در سنين جوانی وضع متفاوت است: دانستن زبان مادری نشان دادن هويت است؛ ارزش گذاری ديگری دارد؛ برتری به حساب می آيد.

"اميد"، هفده سال دارد و در آلمان متولد شده. با وجود علاقه خانواده اش برای اينکه او زبان فارسی بياموزد خود او اين نياز را احساس نمی کند و می گويد: "من می توانم فارسی حرف بزنم و همين برايم کافی است. من که نمی خواهم در ايران درس بخوانم. با همين زبانی که بلد هستم می توانم با خانواده ام در ايران رابطه برقرار کنم."
آقای" قنبری"، پدر اميد است. او در اين ارتباط می گويد:" موضوع تنها برقراری رابطه با خانواده در ايران نيست، هر چند که آنهم خيلی مهم است. موضوع شناخت فرهنگ ايران است که بدون دانستن زبان فارسی ممکن نيست. زبان دروازه های يک فرهنگ است و ادبيات بخش بزرگی از آن، که تنها از طريق زبان قابل دسترسی است."
تمايل خانواده ها برای اينکه فرزندانشان زبان فارسی بياموزند بيشتر است. برای بچه ها در درجه اول، وظيفه ای مضاعف بر تکاليف مدرسه است.
"رضا"، بيست سال دارد. به تازگی به کلاس يادگيری زبان فارسی می رود و در کنار بزرگسالان آلمانی زبان، فارسی می آموزد .از اينکه در کودکی والدينش او را به يادگيری زبان فارسی وا نداشته اند عصبانی است : " وقتی کوچک بودم يادگيری آسانتر بود. من از حرف زدنم هم راضی نيستم. با من در خانه فارسی حرف نمی زدند. درست نمی دانم چرا. حالا من دارم ياد می گيرم. خجالت می کشم که فارسی نمی دانم. اين مثل اين است که يک فرانسوی، زبان فرانسه نداند. چه فرقی می کند."
حضور بازيکنان فوتبال ايرانی در تيم های فوتبال آلمان برای گروهی از جوانان و نوجوانان ايرانی رابطه ديگری ميان آنها و ايران برقرار کرده است. رابطه ای که با حسی از غرور همراه است .
"ايمان" يکساله بوده که به همراه پدر و مادرش به آلمان آمد. يادگيری زبان فارسی برايش امکانی است که بتواند نشريات ايرانی را بخواند و بعد با دوستان آلمانی اش درباره اخبار آنها حرف بزند.
يادگيری زبان فارسی در خارج از کشور بدون حضور کسانی که با دلسوزی به آموزش آن ميان کودکان و نوجوانان می پردازند ممکن نيست.

نقل از: بی بی سی